De Oostenrijkse auteur Wolf Haas (1960, Maria Alm) is in het Duitse taalgebied vooral bekend om zijn Brenner-crimi’s. Daarnaast heeft hij vier romans geschreven en de novelle Eigentum. Zijn boeken zijn nog niet in het Nederlands vertaald, al komt daar in de zomer van 2026 verandering in met de voortreffelijke roman Wackelkontakt (2025) dat bij uitgeverij Meridiaan zal verschijnen onder de (werk)titel Kortsluiting.
In Eigentum (eveneens 2025) beschrijft Haas de laatste drie dagen van zijn moeders leven, waarop hij teruggrijpt op haar herinneringen of nagelaten getuigenissen. Haar leven was een aaneenschakeling van ‘net-niets’. Aan de vooravond van WO-II reist de dan zestienjarige Marianne, dochter van een arme wielenmaker, naar een hotel in Zwitserland waar zij een Servierkurs – een soort professionele opleiding tot ober – zal beginnen. Na een dag wordt de opleiding beëindigd vanwege het uitbreken van de oorlog.
Na de oorlog gloort er hoop: zes jaar na die eerste dag, schuift ‘Mar.’ in Zwitserland aan voor het vervolg van de Servierkurs. Helaas, ook nu wordt de opleiding na één dag opgeheven doordat de hotelier ovderlijdt. Wel blijft zij acht jaar ter plekke werken, al zou het in principe maar voor één zomervakantie zijn. Haar loon stuurt zij trouw naar huis, geld waarmee een eigen woning kan worden gebouwd. Als zij weer huiswaarts keert, heeft men niet op haar komst gerekend. Inmiddels getrouwd en zwanger wordt haar een achterkamertje toegewezen.
“Eigentlich nur für die Ferien, und dann wäre noch das zweite Jahr, nit. Aber meine Leute haben daheim Haus gebaut. Der Tati und die Mami Haus gebaut und meine Brüder, da hab ich das Geld heimgeschickt für das Haus.”
“Und dan ist die inflation gekommen und das Geld war hin.”
Hoeveel Marianne ook spaart, iedere keer als zij haar streefbedrag heeft bereikt, vereist de geldontwaarding inmiddels een veelvoud van – bijvoorbeeld – de aanbetaling voor een eigen huis. Bij de gratie Gods krijgt het gezin, inmiddels met twee zonen, een appartement van 28 vierkante meter toegewezen, zonder badgelegenheid. Het blijft vaag wie de eigenaar van het grote pand is waarin ook brandweer e politie zijn gevestigd: de Raiffeisenbank of de gemeente? Uiteindelijk wordt Marianne op negentigjarige leeftijd het huis uitgezet, omdat dit onbewoonbaar zou zijn geworden. Zij verhuist naar een verzorgingstehuis. Acht jaar later blijkt haar vorige woning, geheel opgeknapt, als een extra vleugel van het belendend hotel in gebruik. Echter: niet eerder heeft de oude vrouw het zo breed én ruim gehad als haar nieuwe woonst. Eigen sanitair, een geïsoleerd appartementje! Zielsgelukkig is zij er. Aan het einde van haar leven toch een gevoel van eigendom.
Het lijkt niet waarschijnlijk dat Eigentum ooit in het Nederlands vertaald zal worden. Ongeveer de helft van de tekst bestaat uit dialect.
“Wir haben nicht viel lernen brauchen. … Das hat uns doch nicht interessiert, haben wir nichts gelernt. War aber auch ein Professor, gell.”
Hoe vertaal je zoiets zonder in clichés te vervallen? Lees het boek dus maar in de oorspronkelijke, Duitse versie en geniet van de droge humor die Haas door dit bizarre levensverhaal heeft geweven
